Çekiç Harekâtı
Çekiç Harekâtı, 1997 yılının Mayıs ayında başlayan ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin PKK terör örgütüne yönelik gerçekleştirdiği askerî operasyondur. TSK'nın Kuzey Irak'a yaptığı 200.000 asker ve korucunun katıldığı en kapsamlı operasyonlardan biridir.
Türk Hükûmeti Birleşmiş Milletler sözleşmesinin 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkını kullanarak 1992-1997 yılları arasında Kuzey Irak'taki PKK terör örgütünün silahlı teröristlerinin barındığı ve eğitildiği kamplara hava destekli kara kuvvetleri birlikleri ile operasyonlar yaptı. 1997 yılının Mayıs ayında başlayıp 2,5 ay süren Çekiç Harekâtı Kuzey Irak'a düzenlenen harekâtlar içinde katılan personel sayısıyla en kalabalık ve kapsamlı olanıydı.
Operasyon, Malatya 2. Ordu Komutanlığı sorumluluğunda yapılmıştı. Harekâtta sıklet merkezi dağlık bölgede operasyon yapan Jandarma Asayiş Komutanı Korgeneral Altay Tokat tarafından sevk idare edilmiştir. 7. Kolordu Komutanlığı ise Habur'dan mekanize birliklerle kuşatıcı bir manevra şeklinde icra edilmiştir. Harekâta katılan Barzani kuvvetlerine ait Peşmerge unsurları Jandarma Asayiş Komutalığı'nın kontrolünde görev yapmıştır. Ayrıca Saddam Hüseyin'in Sersingteki sarayı karargâh olarak kullanılmıştır. Orgeneral Çevik Bir: "Yurt içinde sağlanan huzur yurt dışında da sağlanmıştır" diyerek operasyonun biteceğini açıklamıştır.
Kayıplar
Türk Silahlı Kuvvetleri'nin verilerine göre Türk askerî birliklerinden 13 subay, 3 astsubay, 62 erbaş ve er, 21 geçici köy korucusu olmak üzere toplam 114 personel öldü. Ayrıca 24 subay, 17 astsubay, 248 erbaş ve er, 49 geçici köy korucusu olmak üzere toplam 338 personel yaralandı.
Harekâtta kesin olmayan bilgilere göre 2730 PKK terör örgütü mensubu ölü, 415 PKK'lı terörist ise yaralı olarak ele geçirildi ya da teslim oldu.
Ele geçen malzemeler
Ölü veya sağ olarak ele geçirilen PKK'lı teröristlerden elde edilen silahlar dışında bölgedeki PKK terör örgütü kamplarında yapılan aramalarda önemli ölçüde silah, mühimmat ve gıda maddeleri bulundu. Kamplarda 40 adet 120 mm, 30-40 adet 82 mm havan topu gibi ağır silahla ile yakın menzil savunma füzeleri, hafif silahlar ve bunlara ait yüzbinlerce mermi ele geçirildi.
160 bin ton gıda maddesi kamplarda TSK'nın eline geçti.
Diğer Kuzey Irak Harekatları
Kuzey Irak'taki silahlı PKK'lı teröristlerne karşı, Çekiç Harekâtı'ndan önce 1992 yılında Kazıma Harekâtı yapılmış ve 20,000 TSK personeli harekâta katılmıştı. Daha sonra 1995 yılında Çelik Harekâtı düzenlendi. Hasan Kundakçı'nın komuta ettiği harekâta 35,000 personel ve 10,000 köy korucusu katılmıştı.
Anlatım metni Türkçe Vikipedi’deki “Çekiç Harekâtı” maddesinden alınmıştır (CC BY-SA 4.0, Vikipedi katkıcıları); dipnot işaretleri çıkarılmıştır. Birincil kaynaklar aşağıdadır.
Kaynaklar
- Hürriyet — Çekiç Harekâtı (12 Mayıs-7 Temmuz 1997) (arşiv kopyası)
- Radikal — Altay Tokat'ın portresi: Üç madalyalı 'Çekiç' komutanı (arşiv kopyası)
- ethesis.helsinki.fi — (page 155) (arşiv kopyası)
- meforum.org — Turkey and Iran Face off in Kurdistan (arşiv kopyası)
- unhcr.org — Chronology for Kurds in Iraq (arşiv kopyası)
- Türkçe Vikipedi — Çekiç Harekâtı
